40 lat temu, po pamiętnym wokółziemskim rejsie Leonida Teligi, w redakcji „Głosu Wybrzeża” narodził się pomysł honorowania morskich wypraw polskich żeglarzy. Redaktor Tadeusz Jabłoński, wsparty przez Zenona Gralaka i Kazimierza Kołodzieja, w 1970 roku zainicjowali tę żywą do dzisiaj morską tradycję. Nagrody Honorowe „Rejs Roku” wsparte zostały patronatem resortowego ministra żeglugi, fundującego nagrodą „Srebrnego Sekstantu”, oraz Polskiego Związku Żeglarskiego i jego nagrodą honorową. W 1971 roku poznać mogliśmy więc pierwszych laureatów: Andrzeja Rościszewskiego z Warszawy uhonorowanego Srebrnym Sekstantem i I Nagrodą Honorową Rejs Roku 1970 za opłynięcie Islandii na s/y „Śmiały”, Aleksandra Kaszowskiego z Bydgoszczy za pierwsze polskie przepłynięcie Pentland Firth na s/y „Euros” i Teresę Remiszewską z Gdyni za pierwszy samotny rejs kobiecy po Bałtyku na s/y „Zenit”. Wystarczy zajrzeć do kronik „Rejsu Roku” i przypomnieć sobie dotychczasowych laureatów z lat minionych. Weszliśmy dzięki nim do kronik światowego żeglarstwa morskiego. Zjednały polskiej banderze sportowej szacunek i uznanie, zaś żeglarzom polskim zapewniły wysoką pozycję w międzynarodowym bractwie ludzi pływających pod żaglami. Przypomnijmy - w 1973 r. jacht „Polonez” prowadzony przez Krzysztofa Baranowskiego poniósł jako pierwszy biało-czerwoną banderę wokół Hornu. W tym samym roku opłynęły przylądek nieprzejednany, w załogowych rejsach, „Euros” – prowadzony przez Aleksandra Kaszowskiego i „Konstanty Maciejewicz”, pod dowództwem Tomasza Zydlera.

Rok później pod Hornem znalazły się załogi Zygfryda Perlickiego na „Copernicusie” i Zdzisława Pieńkawy na „Otago” w regatowych zmaganiach wokół globu. W ten sposób zaczął się autentyczny atak polskich żeglarzy na Horn. Dziś lista tych, którzy oglądali od południa groźną skałę, z pokładów kilkudziesięciu już jednostek żaglowych, liczy ponad 600 nazwisk.

W gronie znakomitych żeglarzy, wyjątkową pozycję zajmuje wyczyn Krystyny Chojnowskiej – Liskiewicz, która jako pierwsza kobieta na świecie, opłynęła samotnie na jachcie „Mazurek” glob ziemski, kończąc w 1978 roku na Motławie przy gdańskim Długim Pobrzeżu swą wyprawę. W tymże roku Andrzej Urbańczyk pobił na jachcie „Nord II” rekord trasy transpacyficznej – w samotnej żegludze między Tokio a San Francisco. W dwa lata później Henryk Jaskuła, jako pierwszy Polak i jeden z pierwszych żeglarzy w historii światowego jachtingu, opłynął glob ziemski bez zawijania do portów na trasie Gdynia – Gdynia.

Było tych wielce znaczących rejsów w minionych latach wyjątkowo dużo. Samotnych i załogowych. Dookoła świata i w niezwykle trudne akweny polarne - jak choćby Dariusza Boguckiego, Aleksandra Kaszowskiego, Jana Pinkiewicza, Mieczysława Siarkiewicza, a nade wszystko Janusza Kurbiela, którego „Vagabond II” wsławił się pokonaniem arktycznego Przejścia Północno-Zachodniego z zachodu na wschód w 1988 r.

Były także znakomite wyczyny regatowe, m.in. słynnego „Kuby” – Kazimierza Jaworskiego w transatlantyckich regatach samotnych żeglarzy oraz Romana Paszke, którego załoga startująca na „Mk Cafe” w Admiral’s Cup 97 walnie przyczyniła się do zdobycia tego prestiżowego, zespołowego trofeum.

W tej historii widać także przemiany którym podlegało polskie żeglarstwo. Wielkie przedsięwzięcia korzystające z państwowej kasy , wykorzystywane były chętnie przez peerelowską propagandę do afiszowania się mocarstwową pozycją biało-czerwonej bandery. Lata późniejsze to wyprawy gdzie pasja, energia i przemyślność żeglarzy pozwalały zmobilizować mecenasów, przekonać patronów i marketingowców do zainwestowania w pomysły, kreślące skomplikowane trasy na morskich mapach świata. Ostatnie lata to także coraz częstsze, ambitne wyprawy żeglarzy polonijnych. To między innymi Janusz Kurbiel z Francji, Tadeusz Jakubowski z Kanady, Andrzej Urbańczyk z USA czy Tadeusz Natanek z Kanady.

Do tych osiągnięć corocznie nawiązują kolejni. Dzięki nim lista polskich dokonań żeglarskich nie zostanie zamknięta, a biało-czerwona flaga wciąż obecna jest w świecie.

ZDOBYWCY GŁÓWNYCH NAGRÓD HONOROWYCH „REJS ROKU” I „SREBRNY SEKSTANT” do 2009 roku

1970
kpt. Andrzej Rościszewski – opłynięcie Islandii na s/y Śmiały”

1971
kpt. Dariusz Bogucki – rejs na Spitsbergen i Jan Mayen na s/y „Mestwin”

1972
kpt. Bogdan Olszewski – rejs do Murmańska na s/y „Alf”

1973
kpt. Krzysztof Baranowski – pierwsze polskie samotne opłynięcie globu ziemskiego wokół przylądka Horn na s/y „Polonez”

1974
kpt. Zygfryd Perlicki, s/y „Copernicus” i kpt. Zdzisław Pieńkawa, s/y „Otago” – za udział w pierwszych, w historii światowego żeglarstwa, załogowych wokółziemskich regatach szlakiem windjammerów

1975
kpt. Richard Konkolsky – samotny rejs dookoła świata na s/y „Nike”

1976
kpt. Kazimierz Jaworski – zdobycie II miejsca w klasie Jester w Transatlantyckich Regatach Samotnych Żeglarzy na trasie Plymouth – Newport na s/y „Spaniel”

1977
kpt. Kazimierz Jaworski – zdobycie II miejsca na s/y „Spanielek” w Transatlantyckich Regatach Samotnych Żeglarzy na mini jachtach

1978
kpt. Krystyna Chojnowska – Liskiewicz – pierwszy na świecie samotny rejs kobiety dookoła świata na s/y „Mazurek”

1979
kpt. Jerzy Rakowicz – zwycięstwo w regatach samotnych żeglarzy na trasie Falmouth – Azory – Falmouth na s/y „Spaniel”

1980
kpt. Henryk Jaskuła – samotny rejs dookoła świata bez zawijania do portów z Gdyni do Gdyni wokół przylądka Horn na s/y „Dar Przemyśla”

1981
kpt. Wojciech Wierzbicki – pierwsze polskie opłynięcie archipelagu Svalbard na s/y „Gedania”

1982
kpt. Ryszard Wabik – rejs do Ameryki Południowej z opłynięciem przylądka Horn na s/y „Wojewoda Koszaliński”

1983
kpt. Michał Szafran – rejs dookoła świata na s/y „Nasz Dom”

1984
kpt. Andrzej Urbańczyk – samotny rejs dookoła świata na s/y „Nord IV”

1985
kpt. Wojciech Jacobson – rejs z Le Havre przez Kanał Panamski do Vancouver na s/y „Vagabond”

1986
kpt. Ryszard Wabik – wyprawa dookoła świata szlakiem Władysława Wagnera na s/y „Tropiciel”

1987
kpt. Bogdan Marciniak – rejs do Australii wokół przylądka Dobrej Nadziei na s/y „Asterias”

1988
kpt. Wojciech Jacobson, kpt. Janusz Kurbiel, kpt. Ludomir Mączka – pierwsze pokonanie arktycznego Przejścia Północno-Zachodniego z zachodu na wschód na s/y „Vagabond”

1989
kpt. Wojciech Ogrzewalski – transoceaniczne regaty na jachtach „Futuro” i „Barakuda”

1990
kpt. Jan Ludwig – rejs dookoła świata na s/y „Zawisza Czarny”

1991
kpt. Janusz Kurbiel – dwukrotne opłynięcie Spitsbergenu na s/y „Vagabond 3”

1992
kpt. Wojciech Skórski – transatlantycki rejs na s/y „Agnessa”

1993
kpt. Jan Pinkiewicz – arktyczny rejs na s/y „Dar Świecia”

1994
kpt. Tadeusz Jakubowski – rejs dookoła świata na s/y „White Eagle”

1995
kpt. Jerzy Radomski – za wielką żeglarską włóczęgę w latach 1978 – 1995 na s/y „Czarny Diament” po wszystkich oceanach

1996
kpt. Mieczysław Siarkiewicz – opłynięcie Spitsbergenu na s/y „Barlowento”

1997
kpt. Roman Paszke – zdobycie Admiral’s Cup 97 na s/y „MK Cafe”

1998
kpt. Andrzej Armiński – za doskonałą postawę w regatach EXPO’98 Round the World Rally na s/y „Mantra 3”

1999
kpt. Lech Kosakowski – samotny rejs Dunajem, Morzem Czarnym i Śródziemnym przez Atlantyk do Miami na s/y „Nona”

2000
kpt. Jerzy Wąsowicz – wielki rejs do obu Ameryk wokół przylądka Horn na s/y „Antica”

2001
kpt. Roman Paszke – za znakomitą postawę w wokółziemskich regatach jachtów wielokadłubowych The Race 2000 na s/y „Warta – Polpharma”

2002
kpt. Wacław Strusiński – harcerska wyprawa na arktyczne wody Spitsbergenu na s/y „Alefant”

2003
kpt. Jacek Wacławski – rejs na s/y „Stary” wokół przylądka Horn z dotarciem do antarktycznej stacji polarnej PAN na Wyspie Króla Jerzego

2004
kpt. Przemysław Mączkowski – arktyczna wyprawa wokół Spitsbergenu, następnie dotarcie do wysp Archipelagu Franciszka Józefa na s/y „Politechnika”

2005
kpt. Barbara Królikowska – wielki rodzinny rejs dookoła świata na s/y „Karolka”

2006
kpt. Jacek Wacławski oraz Dominik Bac, Sławomir Skalmierski, Tomasz Szewczyk – za pokonanie na jachcie „Stary” Przejścia Północno - Zachodniego.
kpt. Tadeusz Natanek – za pokonanie na jachcie „Nekton” Przejścia Północno - Zachodniego

2007
kpt. Jarosław Kaczorowski – za udany start na jachcie „Allianz.pl” w oceanicznych regatach samotnych żeglarzy Transat 6.50

2008
kpt. Tomasz Lewandowski – za rejs na jachcie „Luka” dookoła świata bez zawijania do portów najtrudniejszą trasą ze wschodu na zachód

2009
kpt. Joanna Pajkowska – za rejs na jachcie „Mantra Asia” - najszybszy i drugi kobiecy samotny rejs dookoła świata pod polską banderą.

Źródło: Urząd Miejski w Gdańsku - Biuro Prezydenta ds. Sportu i Euro 2012